ضرورت استفاده از کفپوش عایق برق

ضرورت استفاده از کفپوش عایق برق مطابق استاندارد IEC61111 و مقررات و آئین نامه های داخلی و نحوه تعیین کلاس عایقی کفپوش های عایق برق

همانگونه که استحضار دارید همه ساله در جهان ده ها میلیون کارگر قربانی حادثه می شوند که منجر به بروز لطمات جسمی و روحی زیادی به ایشان می گردد. برق گرفتگی از جمله این حوادث است که ممکن است عواقب مختلفی نظیر مرگ ناشی از ایست قلبی، سوختگی داخلی و سوختگی خارجی بدنبال داشته باشد.
هنوز هم به خاطر عدم رعایت مسایل ایمنی شاهد از دست دادن عزیزانمان خواهیم بود و این در حالی است که در کشورهای اروپایی یا آمریکایی و … که به صورت اصولی و فقط توسط مختصصین برقی، فعالیت های برقی خود را انجام می دهند این آمار به مراتب پایین تر است.
با توجه به آمار نسبتا بالا در زمینه حوادث مربوز به برق گرفتگی، لزوم رعایت دقیق نکات ایمنی در مقابل برق گرفتگی وآموزش افراد و بهره گیری از شیوه های جدید ایمنی در جهت ارتقای سطح ایمنی امری حیاتی است.

آمار ارائه شده در گشور نشان از روند صعودی برق گرفتگی در دهه 80 دارد اما متأسفانه برنامه مشخص و آموزش مناسبی برای کاهش این آمار وجود ندارد.
عوامل متعددی وجود دارد که ما شاهد اینچنین آمار بالایی هستیم. از جمله موارد مهم در مرگ و میر ناشی از برق گرفتگی می توان به عدم حفاظت مناسب تجهیزات و تأسیسات برقی، عدم رعایت اصول ایمنی، استفاده غیر مجاز از برق، سرقت سیم و کابل برق و همچنین انجام امور برقی توسط مردم عادی اشاره کرد.
بر اساس آمار سازمان پزشکی قاونی کشور 750 نفر در اثر برق گرفتگی در سال 89 جان خود را از دست داده اند که نسبت به آمار 705 کشته در سال 88، آمار کشته شدگان با رشد 6.4 درصدی مواجه شده است. تهران با 166 کشته پر حادثه ترین استان در تلفات برق گرفتگی کشور در سال 89 بوده است.
یاد آور می شود در حد فاصل سال های 1384 تا 1393 شش هزار و 876 نفر به علت برق گرفتگی در کشور جان خود را از دست دادند.

چرا آگاه سازی مصرف کنندگان مهم است؟

همانطور که می دانید انرژی الکتریکی در اشکال مختلف و در دو سطح ولتاژی فشار متوسط (بیست کیلو ولت) و فشار ضعیف در نقاط مختلف شهر و روستاها، برای مصارف صنعتی، تجاری و خانگی توزیع می گردد. وجود خطوط هوایی برق و عبور آن ها از جوار ساختمان ها و همچنین استفاده از این انرژی، در داخل منزل و کارگاه ها از جمله موارد حضور گسترده این قدرتمند در زندگی و محیط زیست انسان است. بی شک انسان با مشاهده علائم هر گونه خطری به صورت ذاتی در مقابل آن از خود عکس العمل نشان می دهد و در صدد رهایی از آن بر می خیزد، اما چون کمیاب انرژی الکتریکی با حواس انسان قابل لمس نمی باشد، لذا لازم است حداقل اطلاعات مورد نیاز در خصوص استفاده از برق و نیز مخابرات شبکه های هوایی برق در دسترس عامه مردم قرار بگیرد تا در موارد لزوم پیشگیری لازم به عمل آورند.

هدف اصلی از ایمنی برق
هدف اصلی از ایمنی برق، جلوگیری از بروز حوادث و اتفاقات ناشی از برق به منظور حفظ سلامتی در درجه اول و در درجه دوم تأسیسات و ساختمان هاست. در همین راستا از قوانین و مقررات ایمنی برق، برای دستیابی به این مهم استفاده می گردد، که در ابعاد فنی، در نصب و استفاده از تجهیزات الکتریکی و ماشین آلات بکار گرفته می شوند. لذا با توجه به گستردگی استفاده از تجهیزات الکتریکی در فعالیت روزمره، اجرای مقررات و دستورالعمل های ایمنی برق در همه فعالیت های جامعه ضرورت دارد.

اهمیت ولتاژ جریان:
برخلاف تصور بسیاری که تنها برق فشار متوسط و قوی را خطرناک می دانند و بالا بودن ولتاژ جریان را تنها شرط لازم شوکهای وارده قلمداد می کنند خطر شوکهای الکتریکی در برق فشار ضعیف (از 1 تا 1000 ولت) موضوعی است که عامل اصلی برق گرفتگی ها می باشد.
با توجه به این که حداقل مقاومت بدن انسان 1000 اهم می باشد خطر از هنگامی شروع می شود که فشار الکتریکی سیمها نسبت به زمین از 50 ولت برای جریان مستقیم و 25 ولت برای جریان کتناوب تجاوز کند.

چند توصیه ایمنی به منظور استفاده از تجهیزات الکتریکی
برای جلوگیری از برق گرفتگی در هنگام کار با تجهیزات الکتریکی باید موارد زیر رعایت گردد:
1- در بسیاری از موارد بایستی که در صورت امکان از چند روش حفاظت دهی، بصورت همزمان استفاده کرد تا در صورت هرگونه عیب و ایراد در یکی از سیستم های حفاظتی، سیستم دیگر حفاظت را تأمین کند، مثل استفاده از عایق الکتریکی در زیر دستگاه توأم، که البته این مورد از راه های اولیه حفاظت در مقابل برق گرفتگی است.
2-ایزوله کردن بدن شخص: یکی از راه های اساسی برای محافظت اشخاص عبارت است از ایزوله کردن آنها بوسیله دستکش و لباس یا کفش ایمنی که از مواد عایق ساخته شده است. همچنین برای جلوگیری از خروج جریان از بدن، کف محل کار را با وسایل مناسب مانند کفپوش عایق برق بپوشانند.
3-نصب سیستم اتصال زمین در منزل و یا کارگاه با نظر مهندسان و مشاوران ذیصلاح و اتصال بدنه تجهیزات الکتریکی به زمین یا سیستم ارتینگ: این روش یکی از روش های کاملا ایمن است، چرا که اگر سیستم اتصال به زمین به طور صحیح و با مقاومت کم نصب شده باشد، در صورت وجود نشتی جریان و نقص عایقی تجهیزات برقی، قبل از اینکه تماسی با بدنه این دستگاه ها برقرار گردد، تجهیزات حفاظتی موجود در تابلو اصلی برق سیستم را قطع خواهند کرد.
4-استفاده از رله حفاظتی نشتی جریان (کلید جریان تفاضلی): رله های حفاظتی به نحوی ساخته شده اند که به محض ایجاد اختلالاتی در سیستم برق و به هنگامی که جریان برق بیش از 30 میلی آمپر از بدن انسان عبور کند، بلافاصله عمل می کند و جریان برق دستگاه بطور اتوماتیک قطع می شود و اگر شخص با دستگاهی که مجهز به این وسیله است، تماس حاصل کند از خطر برق گرفتگی محفوظ خواهد بود. (استفاده از این رله ها بعنوان حفاظت اضافی بوده لذا قبل از نصبو استفاده از این رله ها، در منزل و یا کارگاه بایستی سیستم ارتینگ استاندارد بعنوان حفاظت اصلی نصب شده باشد.)

آشنایی با مقررات و آئین نامه های داخلی مرتبط در رابطه با استفاده از کفپوش عایق برق:
خوشبختانه آئین نامه ها و مقررات مناسبی برای حفاظت نیروی انسانی در مقابل برق گرفتگی تدوین شده است هرچند به دلیل اظلاع رسانی نا کافی و در نتیجه نا آگاهی کارفرمایان یا مدیران ایمنی از مقررات، در بعضی موارد ایمن سازی شرایط کارگاهی مطلوب در مقابل این خطرات صورت نمی پذیرد.

آئین نامه حفاظت و بهداشت کار

بخش ششم: تابلو های برق و تخته کلید ها:
ماده 14 (بند ب)
مقابل تابلو های برق و صفحه کلید ها باید با ماده عایق ساخته شود و مفروش گردد و یا در مقابل تابلو های مذکور سکوی عایق قرار داده شود.

فصل سوم: حفاظ قسمت های برق دار
ماده 33 :
جلوی قسمت های فلزی برهنه مدارها و وسایل الکتریکی (مانند تابلوهای بزرگ برق) که ولتاژ مستقیم یا متناوب آن ها نسبت به زمین از ولت بیشتر است و باید ضمن آن که برق دارند تنظیم یا کنترل شوند پیش بینی سکوی عایقی برای کارگران ضروری است.

فصل دهم: تعمیرات الکتریکی
ماده 150 (بند ب):
تعمیر کارانی که با دستگاه های الکتریکی کار می کنند باید علاوه بر استفاده از ابزارهای عایق بندی شده هنگام کار روی چهار پایه ها و سکوها یا فرش هایی که کاملا از زمین عایق شده باشند بایستند.
ماده 152 (بند ب):
هنگام دست زدن به فیوزهای برق دار کارگران روی چهار پایه ها یا فرش های عایق خشک بایستند.

آئین نامه حفاظتی تأسیسات الکتریکی در کارگاه ها:

ماده 21:
در محل استقرار افرادی که در نزدیکی کنترل کننده یا قسمت های برق دار موتور کار می کنندباید سکو یا کفپوش عایق مناسب در نظر گرفته شود.

آشنایی با استاندارد IEC61111
استاندارد (کار با برق-کفپوش عایق الکتریکی) در پانصد و پنجاه و چهارمین جلسه کمیته ملی استاندارد برق و الکترونیک مورخ 89/12/16 مورد تصویب قرار گرفته است.
هدف از تدوین این استاندارد تعیین الزامات مربوط به کفپوش های عایق الکتریکی ساخته شده از الاستومر بعنوان کفپوش هایی برای حفاظت الکتریکی کارکنان در تأسیسات الکتریکی می باشد.

کیفیت ساخت کفپوش عایق برق:
کفپوش عایق الکتریکی باید عاری از هرگونه ناصافی های فیزیکی مضر بر روی هر دو سطح باشد. بطور کلی هر گونه نا صافی مضر که یکنواختی سطوح را از بین برده و باعث برجسته شدن سطوح صاف می شوند نباید قابل قبول باشند، نظیر: سوراخ های خیلی ریز، شکاف ها، تاول ها، بریدگی، مواد خارجی جاسازی شده رساناا، چین و چروک ها و فضای خالی (هوای در تله افتاده) که بخصوص مورد آخر می تواند صدمات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.
کفپوش عایق برق طبقه خاصی از کفپوش های لاستیکی با خواص ضد الکتریکی عالی می باشد که برای استفاده در مقابل تابلو های برق، پستهای برق و ایستگاه های فشار قوی کاربرد دارد. این کفپوش های عایق برق اپراتورها یا کارکنان واحد نگهاداری و تعمیرات تجهیزات الکتریکی را در برابر برق گرفتگی و شوکهای الکتریکی احتمالی محافظت مینماید و باید در مکانهایی که احتمال خطرات جانی و ایمنی بالاست مورد استفاده قرار گیرد.
ثابت ماندن خواص عایق لاستیک با طرز ترکیب آن (کامپادینگ) مرتبط می باشد و هرگونه ماده افزودنی (رنگ ها و فیلرها، مواد محافظ و پروسه پخت) در میزان مقاومت الکتریکی لاستیک تأثیر گذار خواهد بود.
کفپوش عایق برق باید در مکان هایی که پرسنل بصورت ایستاده مقابل تجهیزات مشغول به کار هستند مورد استفاده قرار گیرد.افرادی که در معرض خطر هستند باید روی کفپوش عایق برق قرار بگیرند تا از آنها در مقابل شوکهای الکتریکی که از طریق پا و اتصال به زمین ایجاد می شود محافظت شود.
از آنجائیکه فیلر کربن بلک( Carbon Black )مقاومت الکتریکی را به شدت کاهش داده و باعث نوسان میزان رسانایی در نقاط مختلف کامپاند میشود ، شرکت هااقدام به اصلاح فرمولاسیون و جایگزین کردن این فیلر با افزودنیهای خاص نموده است. بدین صورت محصول بدست آمده علاوه بر داشتن ویژگی غیر قابل مشتعل شدن (خاصیت خودخاموش شوندگی) ، از نظر هدایت جریان الکتریسیته نیز به خواص عایقی بسیار بالایی دست یافته اند به طوریکه میانگین ولتاژ شکست این محصول با ضخامت 3میلیمتر به 53هزار ولت میرسد.
برای این که کفپوشی بعنوان عایق برق مورد استفاده قرارگیرد علاوه بر آزمون های الکتریکی متداول جهت تعیین ولتاژ شکست میانگین مطابق استاندارد IEC61111 نیاز به انجام آزمون های مکانیکی شامل مقاومت در برابر سوراخ شدن، مقاومت در برابر اسید و مقاومت در برابر روغن، آزمون های حرارتی شامل مقاومت برودتی و آزمون تعیین خاصیت خود خاموش شوندگی می باشد.
هم چنین جهت تعیین کلاس عایقی مطابق جدول 4 استاندارد IEC61111 نیاز به انجام آزمون های Voltage Proof- Voltage Withstand نیز می باشد.به عنوان نمونه جهت تعیین کلاس عایقی کفپوش عایق برق با ضخامت 3 میلیمتر اقدامات زیر انجام گرفته است.

آزمون های انجام شده بر روی کفپوش عایق برق

آزمون Proof ولتاژ متناوب بر روی کفپوش عایق برق:
در این آزمون کفپوش عایقی به ابعاد 100 cm x 100 cm بین دو صفحه فلزی قرار می گیرد. الکترود بالایی به منبع ولتاژ و الکترود پایینی به زمین متصل می شود. ولتاژ با نرخ 1kV/s تا میزان ولتاژ Proof مشخص شده درجدول 4 استاندارد افزایش می یابد و به مدت 3دقیقه در این ولتاژ باقی می ماند.
این آزمون بر روی نمونه دیگر نیز تکرار می شود.

آزمون پایداری ولتاژ متناوب بر روی کفپوش عایق برق:
در این آزمون یک نمونه از کفپوش عایقی به ابعاد 15 cm x 15 cm در داخل یک محفظه و بین دو الکترود برنجی استوانه ای شکل قرار می گیرد.داخل محفظه با روغن ترانس پر می شود و منبع ولتاژ به دو الکترود متصل می گردد.ولتاژ با نرخ 1kV/sتا میزان ولتاژ پایداری مشخص شده در جدول 4 استاندارد 30kV افزایش می یابد، سپس کاهش می یابد.

با توجه به عملکرد کفپوش ها مطابق استاندارد IEC61111می توان گفت که کفپوشها برای استفاده در سیستمهای با ماکزیمم ولتاژ نامی 17000 Vمناسب می باشند و به عبارتی کلاس عایقی این کفپوش ها با کلاس های عایقی صفر-یک و دو مطابقت دارد.
از دیگرمشخصه های برتر کفپوش های عایق برق، تولید لایه به لایه با ضخامت های یک میلیمتری میباشد که بکارگیری این تکنولوژی ضمن تقویت و توزیع یکسان مقاومت الکتریکی در تمام سطح ورق لاستیک، نقاط ضعف موضعی احتمالی را نیز هم پوشانی میکند.

برخی از ویژگی های منحصر به فرد کفپوش های عایق برق به شرح زیر می باشد:
دارای خاصیت خودخاموش شوندگی (غیر قابل اشتعال در زمان تماس مستقیم با شعله)
دارای خواص مکانیکی مطلوب جهت حرکت ترولی و تجهیزات الکتریکی سیار
مقاوم در برابر پارگی و خراشیدگی
تولید شده با مواد عاری از مشتقات هادی جریان الکتریسیته ، نظیرکربن بلک برای کفپوشهای عایق برق فشار قوی
دارای مقاومت کافی در برابر عبور جریانهای مستقیم و متناوب
خواص ضد سایشی مناسب
دارای بافت برجستۀ سطحی ضد لغزش
دارای کاربرد در تمام زمینه های تولید و انتقال و توزیع و مصرف برق
عدم شکنندگی در دمای انجماد

بدلیل دارا بودن پیوندهای پلیمری متراکم و افزودن مواد شیمیایی ضد میکروبی، کفپوش های عایق برق دارای خواص آنتی باکتریالی میباشد که از مزیت کفپوش های عایق برق می باشد.

برگشت به بالا
بررسی، انتخاب و خرید آنلاین